Đồi Cù Lẳng thuộc xã Nghĩa Lâm (Nghĩa Đàn – Nghệ An). Từ đỉnh đồi nhìn xuống là các khu dân cư xóm Đông Lâm, Tân Lâm, Nghĩa Chính. Ngọn đồi này vốn được coi là “vựa nước” tự nhiên của cư dân trong vùng. Nó cũng là một vùng đất màu mỡ có thể thâm canh nhiều loại cây trồng có hiệu quả kinh tế cao, mang lại nguồn thu chính cho người dân Nghĩa Lâm.
Thế nhưng hơn hai năm trở lại đây, kể từ khi ngọn đồi này thuộc quyền quản lý của Công ty cổ phần sữa TH True Milk thì nó lại trở thành nỗi ám ảnh của hàng ngàn người dân. Màu xanh của cây trồng tốt tươi nay bỗng nhiên bị đào xới trơ trọi đất đá. Nơi đây đã trở thành khu vực tập kết phân thải của hàng ngàn con bò trong những trang trại bò sữa vốn được coi là có quy mô hàng đầu hiện nay của TH True Milk.
Những chiếc xe vẫn không ngừng đổ từng khối phân thải ra môi trường tự nhiên.
Từ con đường đất đối diện với Trại bò sữa số 2 ngược lên đồi Cù Lẳng không xa, đập ngay trước mắt là những “vựa phân” có diện tích rộng lớn, mùi chua uế bao trùm. Ngọn đồi đã được “quy hoạch” thành những ao phân lớn nhỏ, đủ loại hình dạng và kích thước khác nhau sao cho phù hợp với địa hình.
Phân bò từ Nhà máy sữa TH tập kết tại các hố trên đồi Cù Lăng như những "túi phân" treo lơ lửng khiến người dân bất an.
Hàng ngày, những chiếc xe tải có thùng lớn và xe bồn vẫn thay nhau “xả” những khối nước phân đen đặc vào những chiếc ao đã được “be bờ” rất cao.
Đường chính dẫn vào các xóm dân cư bốc lên từng hồi bụi mù mịt khi những chuyến xe chuyên dụng của trang trại bò sữa TH chạy qua.
Ông Trần Ngọc Hòa – trưởng xóm Đông Lâm cho hay: “Nhà máy đổ phân trên cao làm người dân chúng tôi phải sống chung với ô nhiễm. Nguồn nước trên cao đã bị nhiễm bẩn phân bò, không khí hôi thối cả ngày lẫn đêm”.
Theo ông xóm trưởng, khoảng 9h sáng ngày 30/9, những trận mưa lớn đã làm vỡ những “ao phân” vốn đã căng tức vì sức chứa quá lớn, tạo ra những trận “lũ” nước thải phân bò ào ào thẳng xuống khu dân cư. Những suối nước thải chạy băng băng vào các ao cá của người dân khiến cá chết nổi trắng mặt ao hồ.
"Ao phân" khổng lồ này từng bị vỡ do bị ảnh hưởng của cơn bão số 10, nước sinh hoạt của người dân đục ngầu và sủi bọt.
Ông Hòa cho hay, do nguồn nước trên cao bị ô nhiễm nặng nên nhiều diện tích đất đai không thể canh tác. Cây trồng bị “bội thực” nước thải đã không sống được, ao hồ cũng không thể tiếp tục nuôi cá do bị nước thải chảy xuống. “Bà con cũng lo sợ những hố phân vỡ ra sẽ phải chịu cảnh thất thu” – ông nói.
Chị Nguyễn Thị Long (thôn Tân Lâm) có nhà ở ngay cạnh trại bò sữa số 3. Cạnh hàng rào nhà chị là mương nước xả thải của trại bò này. “Cứ đến giờ là nước thải trên trại bò xả xuống hôi thối nồng nặc. Nhà tôi lại nằm dưới thấp so với trại bò nên nguồn nước đã bị ô nhiễm từ lâu” – chị bức xúc.
Dẫn PV ra giếng nước, chị “chứng minh” luôn lời nói của mình bằng cách bơm nước từ dưới giếng lên. Chị nói rằng, giếng nước của nhà chị trước đây rất sạch, có thể dùng cho cả ăn uống và sinh hoạt hàng ngày. Nhưng từ khi trại bò được xây dựng phía trên, nước bơm lên thường sủi bọt, đục và có mùi tanh lợm.
“Nước ô nhiễm thì không thể ăn uống được đành phải bỏ tiền mua. Còn nước sinh hoạt thì đành phải chấp nhận mà chịu vậy, kêu mãi họ chỉ hỗ trợ một bình chứa dùng để trữ nước mưa” – chị ngán ngẩm phân trần.
Thừa nhận về "tác hại" của các hố phân này đã gây ảnh hưởng cho người dân, ông Lê Khắc Cương - Giám đốc công ty sữa TH cho biết, vừa qua có một số hố phân bị vỡ gây thiệt hại cho dân là có, công ty đã cho rà soát số thiệt hại để có phương án bồi thường cho dân. Hiện công ty cũng hạn chế tối đa việc tập kết phân lỏng trên đồi Cù Lăng để không gây ô nhiễm cho dân.
Theo ông Cương, trước đây toàn bộ phân tươi từ trang trại nuôi bò sữa số 2 được đưa về tập kết tại 6 hố phân (diện tích trên 2ha) trên đồi Cù Lăng rồi xử lý sau đó đưa đi nơi khác nhưng hiện nay công ty đã chở phân bò từ các trang trại đi nơi khác xử lý, hạn chế tập kết trên đồi nhằm tránh gây tình trạng quá tải tại các hồ chứa này.
Thiết nghĩ, công ty sữa TH cần sớm khắc phục triệt để những bất cập như đã nêu trên, đồng thời các cơ quan chức năng tỉnh Nghệ An cần sớm có phương án giải quyết để người dân ổn định cuộc sống.
